İNTERNETTE ÖZGÜRLÜK 2026
TÜRKİYE ÜLKE RAPORU
Özgür Değil — 31/100
Geçen
Yılın Puanı ve Statüsü: 31/100 — Özgür Değil
Puanlar, 0’ın (en az özgür) ve 100’ün (en
çok özgür) olduğu bir ölçeğe dayanmaktadır. Yöntem ve rapora ilişkin teşekkür
bölümü için özgün rapora bakınız.
Genel Bakış
Raporun kapsadığı dönemde Türkiye’de
internet özgürlüğü ciddi biçimde kısıtlı kalmış; hükümet çevrimiçi ifade
özgürlüğünü sınırlandırmak amacıyla baskıcı yasaları uygulamayı sürdürmüştür.
Muhalefet gösterileri sırasında sosyal medya platformlarına erişim
yavaşlatılmış, yetkililer çok sayıda internet sitesinin engellenmesi ve
içeriğin kaldırılması yönünde kararlar vermiştir. Çevrimiçi trol ağları hükümet
yanlısı dezenformasyonu yaymayı sürdürmüş; gazeteciler, aktivistler ve sosyal
medya kullanıcıları paylaştıkları içerikler nedeniyle ceza soruşturmaları ve
suçlamalarla karşı karşıya kalmıştır. Nisan 2026’da kabul edilen, ancak
raporlama dönemi sona erdiğinde henüz yürürlüğe girmemiş olan yaş doğrulama
yasası; sosyal medya platformlarının yaş doğrulama sistemleri kurmasını, aksi
durumda ağır para cezaları ve bant genişliği kısıtlamalarıyla karşılaşmasını
öngörerek çevrimiçi mahremiyeti tehdit etmektedir.
Bu rapor, Freedom on the Net 2026 için
kısaltılmıştır. Bu önemli kaynağın gelecek baskılarını desteklemek için bağış
yapılması istenmektedir. Ek bilgi için 2024 tarihli tam rapora ve 2025 tarihli
kısaltılmış rapora bakılabilir.
A. Erişimin Önündeki Engeller — 14/25
A1 —
0–6 puan | 6/6
Altyapı sınırlamaları internete erişimi ya
da internet bağlantılarının hızını ve kalitesini kısıtlıyor mu?
Puan
değişikliği: Puan 5’ten 6’ya yükselmiştir. Bunun nedeni, altyapıda bazı
onarımların yapılması ve Şubat 2023 depremlerinden etkilenen Türkiye’nin
güneyindeki bölgelerde bağlantının büyük ölçüde yeniden sağlanmasıdır.
A2 —
0–3 puan | 1/3
İnternet erişimi aşırı pahalı mı ya da
coğrafi, toplumsal veya başka nedenlerle nüfusun belirli kesimlerinin
erişiminin dışında mı kalıyor?
A3 —
0–6 puan | 3/6
Hükümet, bağlantıyı kısıtlamak amacıyla
internet altyapısı üzerinde teknik veya hukuki denetim uyguluyor mu?
A4 —
0–6 puan | 3/6
Hizmet sağlayıcıların çeşitliliğini
kısıtlayan hukuki, düzenleyici veya ekonomik engeller var mı?
A5 —
0–4 puan | 1/4
Hizmet sağlayıcıları, dijital platformları
ve genel olarak interneti denetleyen ulusal düzenleyici kurumlar özgür, adil ve
bağımsız biçimde çalışmıyor mu?
B. İçeriğe Getirilen Sınırlamalar — 10/35
B1 —
0–6 puan | 1/6
Devlet, özellikle uluslararası insan
hakları standartlarıyla korunan içerikler bakımından, internet içeriğini
engelliyor veya filtreliyor ya da hizmet sağlayıcıları bunu yapmaya zorluyor
mu?
B2 —
0–4 puan | 0/4
Devlet veya devlet dışı aktörler; özellikle
uluslararası insan hakları standartlarıyla korunan içerikleri sildirmek için
yayıncıları, dijital platformları, içerik barındırma hizmetlerini ya da diğer
aracıları hukuki, idari veya başka yollarla zorluyor mu?
B3 —
0–4 puan | 1/4
İnternet ve dijital içerik üzerindeki
kısıtlamalar şeffaflıktan, belirtilen amaçlarla orantılılıktan veya bağımsız
bir itiraz mekanizmasından yoksun mu?
B4 —
0–4 puan | 1/4
Gazeteciler, yorumcular ve sıradan insanlar
çevrimiçi ortamda öz sansür uyguluyor mu?
B5 —
0–4 puan | 1/4
Çevrimiçi bilgi kaynakları, belirli
çıkarları ilerletmek amacıyla hükümet veya diğer güçlü aktörler tarafından
kontrol ediliyor ya da yönlendiriliyor mu?
B6 —
0–3 puan | 1/3
Bireylerin çevrimiçi içerik yayımlama
becerisini olumsuz etkileyen ekonomik, düzenleyici veya başka kısıtlamalar var
mı?
B7 —
0–4 puan | 2/4
Çevrimiçi bilgi ortamı çeşitlilikten ve
güvenilirlikten yoksun mu?
B8 —
0–6 puan | 3/6
Özellikle siyasal ve toplumsal konularda
bireylerin çevrimiçi topluluklar oluşturmasını, harekete geçmesini ve kampanya
yürütmesini engelleyen koşullar var mı?
C. Kullanıcı Haklarının İhlalleri — 7/40
C1 —
0–6 puan | 1/6
Anayasa veya diğer yasalar; internet ortamı
da dâhil olmak üzere ifade özgürlüğü, bilgiye erişim ve basın özgürlüğü gibi
hakları korumakta yetersiz mi ve bu yasalar bağımsız olmayan bir yargı
tarafından mı uygulanıyor?
C2 —
0–4 puan | 1/4
Özellikle uluslararası insan hakları
standartlarıyla korunan çevrimiçi faaliyetler için ceza yaptırımları veya
hukuki sorumluluk öngören yasalar var mı?
C3 —
0–6 puan | 1/6
Bireyler, özellikle uluslararası insan
hakları standartlarıyla korunan çevrimiçi faaliyetleri nedeniyle
cezalandırılıyor mu?
C4 —
0–4 puan | 1/4
Hükümet, çevrimiçi anonim iletişim veya
şifreleme üzerinde kısıtlamalar uyguluyor mu?
C5 —
0–6 puan | 1/6
İnternet faaliyetlerinin devlet tarafından
gözetlenmesi, bireylerin mahremiyet hakkını ihlal ediyor mu?
C6 —
0–6 puan | 0/6
Hizmet sağlayıcıların ve diğer teknoloji
şirketlerinin kullanıcı verilerini izlemesi ve toplaması, bireylerin mahremiyet
hakkını ihlal ediyor mu?
C7 —
0–5 puan | 1/5
Bireyler, çevrimiçi faaliyetleriyle
bağlantılı olarak devlet yetkilileri veya başka aktörler tarafından hukuk dışı
yıldırma ya da fiziksel şiddete maruz kalıyor mu?
Puan
değişikliği: Çevrimiçi gazetecilere yönelik taciz ve fiziksel saldırılardaki
artış nedeniyle puan 2’den 1’e düşmüştür.
C8 —
0–3 puan | 1/3
İnternet siteleri, kamu ve özel kuruluşlar,
hizmet sağlayıcılar veya bireyler yaygın bilgisayar korsanlığı ve diğer siber
saldırı biçimlerine maruz kalıyor mu?
Çeviri notu: Kaynak belge, Freedom on the
Net 2026 raporunun kısaltılmış sürümüdür. Bu çeviri, sağlanan belgedeki metin
ve puanlarla sınırlıdır; raporun tam sürümündeki ek açıklamaları içermez.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder