Sözcü TV Olayı: Kesin Hüküm,
Yargılamanın Yenilenmesi ve Kayyım Müdahalesi
Prof. Dr. Firuz
Demir Yaşamış
Tele1 ve Halk
TV’ye atanmasından sonra sıra Sözcü’ye geldi. Bu sabah bu haberle uyandık. Olay
henüz çok yeni. Olayın siyasal yönünü daha sonraya bırakarak hukuksal yönü
hakkında küçük açıklamalar yapmak gerekliliği duydum.
Sözcü TV ve
Sözcü.com.tr'yi ilgilendiren kayyım kararı yalnızca bir medya kuruluşunun
yönetimine müdahale olarak değil, ceza yargılamasının temel güvenceleri
açısından da değerlendirilmelidir. Özellikle daha önce FETÖ/PDY bağlantısı savıyla
yargılanan sanıkların beraat etmiş olması yeni soruşturmanın hukuksal sınırları
bakımından önemli bir sorun ortaya çıkarmaktadır.
Kesinleşmiş
beraat kararı yeniden tartışmaya açılabilir mi?
Sözcü
davasında verilen mahkumiyet kararları Yargıtay tarafından bozulmuş ve yeniden
yapılan yargılama sonucunda 5 Mart 2025 tarihinde bütün sanıklar beraat
etmiştir. Bu kararın kesinleşmesiyle birlikte aynı sanıkların aynı eylemler
nedeniyle yeniden yargılanması kesin hüküm güvencesiyle karşı karşıya
gelmektedir.
5271 sayılı
Ceza Yargılaması Kanunu'nun 311. maddesi yargılamanın yenilenmesini hükümlü
lehine belirli koşullara bağlamaktadır. Kesinleşmiş beraat kararlarının sanık
aleyhine yenilenmesi ise 314. maddede düzenlenmiştir. Bu madde aleyhe yenileme
nedenlerini sınırlı biçimde saymaktadır. Dolayısıyla yeni bir suç şüphesinin
ortaya çıkması veya yeni bir mali inceleme yapılması tek başına kesinleşmiş
beraat kararının sanık aleyhine yeniden ele alınmasına olanak vermez.
Burada kesin
hüküm ilkesi ve “ne bis in idem” [1]
güvencesi önem kazanmaktadır. Ceza yargılamasında aynı kişi hakkında aynı eylem
nedeniyle yeniden yargılama yapılmasının sınırlandırılması hukuksal güvenliğin
temel koşullarındandır.
Elbette
beraat kararından bağımsız, farklı maddi eylemlere dayanan yeni bir suç
soruşturması yürütülebilir. Ancak bu olasılık önceki yargılamada beraatle
sonuçlanmış eylemlerin dolaylı biçimde yeniden suçlama konusu yapılmasına
gerekçe oluşturamaz.
Kayyım
atanmasının hukuksal sınırları
İkinci sorun
soruşturma kapsamında şirket yönetimine kayyım atanmasıdır.
CMK'nin 133.
maddesi, belirli suçlar bakımından şirket yönetimi için kayyım atanmasını
düzenlemektedir. Bunun için şirket etkinlikleri çerçevesinde suç işlendiğine
ilişkin kuvvetli şüphe bulunması ve bu tedbirin maddi gerçeğin ortaya
çıkarılması bakımından gerekli olması gerekir.
Ancak
kuvvetli şüphe ölçütü, kesinleşmiş bir beraat kararının sonuçlarını ortadan
kaldıran veya yargılamanın yenilenmesi koşullarının yerine geçen bir hukuksal
araç değildir. Yeni mali incelemelerin ve ihbarların varlığı da tek başına
şirket yönetimine müdahaleyi haklı kılmaz. İleri sürülen suç ile şirket etkinlikleri
arasındaki bağlantının ve kayyım tedbirinin neden zorunlu olduğunun somut
biçimde ortaya konulması gerekir.
Bu nedenle
iki hukuksal işlemin birbirinden ayrılması zorunludur: Yeni bir suç savı
hakkında soruşturma yürütülmesi başka, kesinleşmiş beraat kararının
kapsamındaki eylemleri yeniden yargılama konusu yapmak başka ve şirket
yönetimine kayyım atanması ise bunlardan ayrı ve kendine özgü koşullara bağlı
bir koruma önlemidir.
Sonuç
Sözcü
olayında yanıtlanması gereken temel soru yeni mali soruşturmanın önceki beraat
kararının kapsamındaki eylemlerle mi, yoksa onlardan bağımsız yeni eylemlerle
mi ilgili olduğudur. Bu ayrım yapılmadan soruşturmanın hukuksal niteliği ve
kayyım tedbirinin meşruiyeti hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapılamaz.
Bununla
birlikte temel bir hukuk ilkesi açıktır: Kayyım atanması kesinleşmiş beraat
kararının sonuçlarını dolaylı biçimde etkisizleştirmenin veya yargılamanın
yenilenmesi için öngörülen koşulları aşmanın aracı olarak kullanılamaz.
Bir medya
kuruluşunun yönetimine müdahale edilmesi yalnızca şirketler hukuku ve ceza yargılaması
bakımından değil, Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan
ifade ve basın özgürlüğü bakımından da değerlendirilmelidir. Bu nedenle kayyım
tedbirinin hukuksal dayanağı, gerekliliği ve ölçülülüğü yargısal denetime açık
biçimde ortaya konulmalıdır.
Hukuk
devletinde soruşturma yürütme yetkisi kadar kesinleşmiş yargı kararlarına ve
temel haklara saygı gösterme yükümlülüğü de vardır.
Olayın siyasal
çözümlemesini olaylar açıklığa kavuştuktan sonra yapmak uygun olacaktır.
[1] Ne
bis in idem: Aynı kişi hakkında aynı fiil nedeniyle kesin hükümle
sonuçlanmış bir yargılamanın yeniden yapılmasını yasaklayan, “aynı fiilden
dolayı iki kez yargılanmama” ilkesidir. AİHS 7 No.lu Protokol'ün 4. maddesinde
düzenlenmiştir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder