Hakkımda

FİRUZ DEMİR YAŞAMIŞ Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirmiştir (1968). University of Southern California’da planlama (kentsel ve bölgesel çevre) ve kamu yönetimi yüksek lisans programlarını bitirmiştir (1976). Siyaset ve Kamu Yönetimi Doktoru (1991). Yerel Yönetimler, Kentleşme ve Çevre Politikaları bilim dalında doçent (1993). Başbakanlık Çevre Müsteşarlığı’nın kuruluşu sırasında müsteşar vekili. (1978-80) UNICEF Türkiye temsilciliği. (1982-84) Dünya Bankası’nın Çukurova Kentsel Gelişme Projesi’nde kurumsal gelişme uzmanı. (1984-86) Çankaya Belediyesi’nin kurumsal gelişme projesini yürütmüştür. (1989-91) Yedinci Kalkınma Planı “Çevre Özel İhtisas Komisyonu”nun başkanlığı. DPT “Çevre Yapısal Değişim Projesi” komisyonu başkanlığı. Cumhurbaşkanlığı DDK’nun Devlet Islahat Projesi raportörü. (2000-1) Çevre Bakanlığı Müsteşarı (Şubat 1998 – Ağustos 1999). Sabancı Üniversitesi tam zamanlı öğretim üyesi. (2001-2005) Halen yarı zamanlı öğretim üyesi olarak çeşitli üniversitelerde ders vermektedir. Şimdiye kadar ders verdiği üniversiteler arasında Ankara, Orta Doğu, Hacettepe, Fatih, Yeditepe, Maltepe ve Lefke Avrupa (Kıbrıs) üniversiteleri bulunmaktadır.
Blogger tarafından desteklenmektedir.

Translate

Toplam Sayfa Görüntüleme Sayısı

EVİM: ARKEON, TUZLA, ISTANBUL, TÜRKİYE

EVİM: ARKEON, TUZLA, ISTANBUL, TÜRKİYE
EV

Bu Blogda Ara

16 Kasım 2026 Pazartesi

 

Sözcü TV Olayı: Kesin Hüküm, Yargılamanın Yenilenmesi ve Kayyım Müdahalesi

 

Prof. Dr. Firuz Demir Yaşamış

 

 

Tele1 ve Halk TV’ye atanmasından sonra sıra Sözcü’ye geldi. Bu sabah bu haberle uyandık. Olay henüz çok yeni. Olayın siyasal yönünü daha sonraya bırakarak hukuksal yönü hakkında küçük açıklamalar yapmak gerekliliği duydum.

Sözcü TV ve Sözcü.com.tr'yi ilgilendiren kayyım kararı yalnızca bir medya kuruluşunun yönetimine müdahale olarak değil, ceza yargılamasının temel güvenceleri açısından da değerlendirilmelidir. Özellikle daha önce FETÖ/PDY bağlantısı savıyla yargılanan sanıkların beraat etmiş olması yeni soruşturmanın hukuksal sınırları bakımından önemli bir sorun ortaya çıkarmaktadır.

Kesinleşmiş beraat kararı yeniden tartışmaya açılabilir mi?

Sözcü davasında verilen mahkumiyet kararları Yargıtay tarafından bozulmuş ve yeniden yapılan yargılama sonucunda 5 Mart 2025 tarihinde bütün sanıklar beraat etmiştir. Bu kararın kesinleşmesiyle birlikte aynı sanıkların aynı eylemler nedeniyle yeniden yargılanması kesin hüküm güvencesiyle karşı karşıya gelmektedir.

5271 sayılı Ceza Yargılaması Kanunu'nun 311. maddesi yargılamanın yenilenmesini hükümlü lehine belirli koşullara bağlamaktadır. Kesinleşmiş beraat kararlarının sanık aleyhine yenilenmesi ise 314. maddede düzenlenmiştir. Bu madde aleyhe yenileme nedenlerini sınırlı biçimde saymaktadır. Dolayısıyla yeni bir suç şüphesinin ortaya çıkması veya yeni bir mali inceleme yapılması tek başına kesinleşmiş beraat kararının sanık aleyhine yeniden ele alınmasına olanak vermez.

Burada kesin hüküm ilkesi ve “ne bis in idem” [1] güvencesi önem kazanmaktadır. Ceza yargılamasında aynı kişi hakkında aynı eylem nedeniyle yeniden yargılama yapılmasının sınırlandırılması hukuksal güvenliğin temel koşullarındandır.

Elbette beraat kararından bağımsız, farklı maddi eylemlere dayanan yeni bir suç soruşturması yürütülebilir. Ancak bu olasılık önceki yargılamada beraatle sonuçlanmış eylemlerin dolaylı biçimde yeniden suçlama konusu yapılmasına gerekçe oluşturamaz.

Kayyım atanmasının hukuksal sınırları

İkinci sorun soruşturma kapsamında şirket yönetimine kayyım atanmasıdır.

CMK'nin 133. maddesi, belirli suçlar bakımından şirket yönetimi için kayyım atanmasını düzenlemektedir. Bunun için şirket etkinlikleri çerçevesinde suç işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe bulunması ve bu tedbirin maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından gerekli olması gerekir.

Ancak kuvvetli şüphe ölçütü, kesinleşmiş bir beraat kararının sonuçlarını ortadan kaldıran veya yargılamanın yenilenmesi koşullarının yerine geçen bir hukuksal araç değildir. Yeni mali incelemelerin ve ihbarların varlığı da tek başına şirket yönetimine müdahaleyi haklı kılmaz. İleri sürülen suç ile şirket etkinlikleri arasındaki bağlantının ve kayyım tedbirinin neden zorunlu olduğunun somut biçimde ortaya konulması gerekir.

Bu nedenle iki hukuksal işlemin birbirinden ayrılması zorunludur: Yeni bir suç savı hakkında soruşturma yürütülmesi başka, kesinleşmiş beraat kararının kapsamındaki eylemleri yeniden yargılama konusu yapmak başka ve şirket yönetimine kayyım atanması ise bunlardan ayrı ve kendine özgü koşullara bağlı bir koruma önlemidir.

Sonuç

Sözcü olayında yanıtlanması gereken temel soru yeni mali soruşturmanın önceki beraat kararının kapsamındaki eylemlerle mi, yoksa onlardan bağımsız yeni eylemlerle mi ilgili olduğudur. Bu ayrım yapılmadan soruşturmanın hukuksal niteliği ve kayyım tedbirinin meşruiyeti hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapılamaz.

Bununla birlikte temel bir hukuk ilkesi açıktır: Kayyım atanması kesinleşmiş beraat kararının sonuçlarını dolaylı biçimde etkisizleştirmenin veya yargılamanın yenilenmesi için öngörülen koşulları aşmanın aracı olarak kullanılamaz.

Bir medya kuruluşunun yönetimine müdahale edilmesi yalnızca şirketler hukuku ve ceza yargılaması bakımından değil, Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüğü bakımından da değerlendirilmelidir. Bu nedenle kayyım tedbirinin hukuksal dayanağı, gerekliliği ve ölçülülüğü yargısal denetime açık biçimde ortaya konulmalıdır.

Hukuk devletinde soruşturma yürütme yetkisi kadar kesinleşmiş yargı kararlarına ve temel haklara saygı gösterme yükümlülüğü de vardır.

Olayın siyasal çözümlemesini olaylar açıklığa kavuştuktan sonra yapmak uygun olacaktır.



[1] Ne bis in idem: Aynı kişi hakkında aynı fiil nedeniyle kesin hükümle sonuçlanmış bir yargılamanın yeniden yapılmasını yasaklayan, “aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama” ilkesidir. AİHS 7 No.lu Protokol'ün 4. maddesinde düzenlenmiştir.

 

Hiç yorum yok: