Dün Gece Bir Rüya Gördüm…

 

Prof. Dr. Firuz Demir Yaşamış

 

Dün gece tuhaf bir rüya gördüm.

Rüyamda çok büyük bir kurum vardı. Yaklaşık yüz bin çalışanı olan, her ay milyarlarca liralık maaş ödemesi yapan devasa bir örgüt…

Ayın sonu yaklaşmıştı. Çalışanlar maaşlarını bekliyordu. Kurumun kasasında ise maaş ödemeleri için ayrılmış büyük bir meblağ hazırdı.

Tam o sırada kurumun en tepesindeki yönetici bir banka müdürüyle gizli bir görüşme yaptı.

"Parayı birkaç günlüğüne benim kişisel hesabıma aktaralım" dedi. "Sonra repo yapalım. Süresi dolunca ana parayı kuruma geri veririz. Çalışanların maaşları yine zamanında ödenir. Kimse hiçbir şey anlamaz."

Banka müdürü kısa bir sessizlikten sonra başını salladı.

Rüyamda plan kusursuz işliyordu.

Maaşlar günü geldiğinde eksiksiz ödendi. Çalışanlar mutluydu. Sendikalar sessizdi. Basında tek satır haber çıkmadı. Denetçiler de herhangi bir olağanüstülük fark etmedi.

Fakat bir ayrıntı dikkatimi çekti.

Repo sonunda oluşan kazanç kuruma dönmedi.

O kazanç, çok uzaklarda bulunan bir bankadaki kişisel hesaba aktarılıyordu.

Rüyanın en ilginç bölümü ise bundan sonra başladı.

Bir grup hukukçu bu olayı tartışıyordu.

Bir kısmı şöyle diyordu: "Ortada zarar yok. Maaşlar ödenmiş. Kurum parasını geri almış. Suç oluşmaz."

Başka bir grup ise itiraz ediyordu: "Bir dakika…"

"Paranın kendisi geri dönmüş olabilir. Ama o paranın ürettiği ekonomik değer kime ait?"

Salondaki sessizlik büyüdü.

Bir maliyeci söz aldı.

"Dünyanın hiçbir yerinde bir emanetçi, kendisine emanet edilen paranın getirisini kendi malı gibi kullanamaz."

Bir başka hukukçu ekledi: "Burada önemli olan yalnızca anapara değildir. Paranın doğurduğu semere de malikin hakkıdır."

Tam bu sırada yaşlı bir profesör ayağa kalktı. Hiç kimsenin beklemediği soruyu sordu: "Peki ya bu uygulama yıllardır yapılıyorsa?"

Salondaki herkes sustu.

Profesör devam etti: "Ve diyelim ki bunu herkes biliyor…"

"Denetçiler biliyor."

"Banka biliyor."

"Yöneticiler biliyor."

"Çalışanlar bilmiyor."

"Peki suç, ilk kez soruşturma açıldığı gün mü doğar; yoksa ilk işlem yapıldığı anda mı?"

Bu kez genç bir hukukçu söz aldı: "Hukuk açısından suçun oluşması başka, soruşturmanın ne zaman ve kim hakkında açıldığı bambaşka bir sorundur."

Profesör gülümsedi.

"Evet," dedi.

"Bir eylemin hukuka aykırı olması ile hukukun o eyleme eşit uygulanması aynı şey değildir."

Tam o sırada uyandım.

Sabah kahvemi içerken kendi kendime düşündüm.

Aslında gördüğüm rüya repo hakkında değildi.

Paradan da değildi.

Rüya, bize emanet edilen bir yetkinin sınırları hakkındaydı.

Çünkü hukuk bazen kaybolan parayı değil, kaybolan güveni korur.

Ve güven, geri yatırılan bir anaparadan çok daha değerlidir.